Op deze pagina
Een LLM weet niets zoals een mens iets weet. Het rekent uit wat er waarschijnlijk volgt, op een schaal die het verschil maakt: door miljarden zinnen te zien, leert zo'n model niet alleen taal, maar ook wat er in die zinnen staat. Hoe een offerte eruitziet, wat een opzegtermijn is, hoe je een klacht beleefd beantwoordt. ChatGPT draait op de modellen van OpenAI, Claude op die van Anthropic, Gemini op die van Google, Le Chat op die van het Franse Mistral.
De doorbraak kwam in 2017 met het onderzoek "Attention Is All You Need" van Google, dat de transformer beschreef: een manier om een model alle woorden van een tekst tegelijk te laten wegen. OpenAI bouwde daarop zijn GPT-modellen, en op 30 november 2022 bracht het ChatGPT uit. Voor het eerst kon iedereen met een taalmodel praten.
Hoe het model het volgende woord kiest
- Tekst wordt tokens. Het model knipt tekst in stukjes. In het Engels is een token ongeveer driekwart woord; Nederlands kost meer, gemiddeld 1,67 tokens per woord tegen 1,23 in het Engels. Een Nederlandse vraag is dus iets duurder.
- Het voorspelt het volgende token. Op basis van alles wat ervoor staat, rekent het per mogelijk volgend stukje een kans uit, kiest er een en begint opnieuw.
- Wat je meegeeft, stuurt het. Een rol, een voorbeeld, je eigen documenten: ze bepalen welke voortzetting het model het waarschijnlijkst vindt. Hoeveel tekst het tegelijk leest, heet het contextvenster.
De figuur toont waarom dat gevaarlijk kan zijn: zonder je echte prijslijst kiest het model een bedrag dat waarschijnlijk klinkt. Dat heet een hallucinatie.
Een zin uit een offerte, en wat het model erna overweegt
Onze prijs voor de volledige badkamer bedraagt
- €42%
- ongeveer21%
- in totaal12%
- exclusief9%
- na4%
Illustratie. Zonder je echte prijslijst in de context kiest het model een bedrag dat waarschijnlijk klinkt, niet het bedrag dat klopt.
Wat duizend mails kosten
De modellen zelf zijn goedkoop geworden. Je betaalt per miljoen tokens, apart voor wat je erin stuurt en wat eruit komt.
| Model | Prijs per miljoen tokens (in / uit) | 1.000 mails per maand |
|---|---|---|
| Claude Haiku 5.5 of GPT-6 Luna | 0,10 / 0,50 dollar | ongeveer 0,30 euro |
| Gemini 3.8 Flash | 0,75 / 3,75 dollar | ongeveer 2,20 euro |
| Claude Sonnet 5.5 of GPT-6.1 Sol | 2 / 10 dollar | ongeveer 6 euro |
| Claude Opus 5.5 | 4 / 20 dollar | ongeveer 12 euro |
Omgerekend aan 1,1234 dollar per euro. Het model is zelden de grote kost. Wat geld kost, is het bouwen: het model koppelen aan je mailbox of je software, je eigen documenten erbij zetten en zorgen dat het niets verzint. Reken je eigen gebruik uit met de AI-kostentool; wat een volledige chatbot kost, staat in wat kost een AI-chatbot. Hoe tokens precies tellen, lees je bij tokens.
Waar een taalmodel tijd wint, en waar niet
Een LLM is een snelle eerste versie, geen eindcontrole.
- Schrijven
- Sterk inEen eerste versie van een mail, offertetekst of post in jouw toon
- Zwak inFeiten die het niet kreeg: prijzen, datums, namen
- Lezen
- Sterk inLange mails, contracten of verslagen samenvatten
- Zwak inCijfers exact overnemen zonder controle
- Ordenen
- Sterk inAanvragen sorteren, gegevens uit tekst halen
- Zwak inBeslissen wat juridisch of financieel klopt
- Rekenen
- Sterk inUitleggen hoe je iets berekent
- Zwak inZelf grote berekeningen maken zonder hulpmiddel
- Actualiteit
- Sterk inWerken met documenten die je meegeeft
- Zwak inWeten wat er sinds zijn training veranderde
Geef het je eigen bronnen en laat een mens nalezen wat naar buiten gaat.
Waar je morgen begint
Kies een taak die vaak terugkomt en waar een fout geen ramp is: mails sorteren, een eerste versie van een offerte, verslagen samenvatten. Zet er een abonnement op ChatGPT, Claude of Gemini tegenover en meet een maand hoeveel tijd het wint; welke assistent past, lees je in ChatGPT of Claude. Wil je dat het model je eigen informatie kent, dan geef je die mee bij elke vraag, met RAG, in plaats van het model bij te trainen; het verschil staat bij fine-tuning. En vergeet de regels niet: sinds februari 2025 vraagt de AI-verordening dat je medewerkers weten hoe ze met AI omgaan. Lees AI-beleid en de AI-verordening.
Wat ondernemers vragen over taalmodellen
Wat is het verschil tussen een LLM en ChatGPT?
Het LLM is het model, de motor. ChatGPT is de toepassing waarmee je met de modellen van OpenAI praat, met extra's zoals zoeken op het web en bestanden lezen.
Leert een LLM van mijn gegevens?
Bij de zakelijke versies en de API zeggen de grote aanbieders dat ze je gegevens niet gebruiken om te trainen. Lees de voorwaarden van het plan dat je kiest, en zet geen gevoelige gegevens in een gratis account.
Welk model kies ik?
Dat hangt af van de taak. Voor sorteren volstaat een klein, goedkoop model; voor moeilijk schrijf- of denkwerk een groter. Test twee of drie op je eigen voorbeelden.